Zwangerschap en verslavingen

Aan het begin van de zwangerschap rookt gemiddeld een kwart van de vrouwen en een op de twintig heeft een alcoholverslaving. Dit is te wijten aan een gebrek aan kennis over de schadelijke effecten van deze verslavingen voor het ongeboren kind, maar ook aan de onbekendheid met de mogelijkheden om de verslaving te bestrijden, zoals vervangingsmiddelen.

DOCUMENTATIE "ZWANGERSCHAP EN VERSLAVINGEN" IN 6 HOOFDPUNTEN

Vervangingsmiddelen zijn een nuttig hulpmiddel voor de ontwenning

Nicotinevervangers kunnen doeltreffend bijdragen aan het stoppen met roken, ook na de zwangerschap in de periode van de borstvoeding. De koolstofmonoxidemeting die in sommige kraamklinieken wordt uitgevoerd, maakt het mogelijk om de nicotinepatch zeer nauwkeurig te doseren.
Een vervangingsmiddel kan ook tijdens en na de zwangerschap worden aangeboden aan vrouwen met een opiumverslaving.

Advies

Vervangingsmiddelen zijn een doeltreffend hulpmiddel om te stoppen met roken. In sommige gevallen is het positieve effect vrijwel onmiddellijk. Na 24 uur stoppen met roken wordt de uitgeademde lucht al weer normaal!

Alcoholverslaving is een taboe en de gevolgen zijn onvoldoende bekend

Alcoholgebruik is de eerste oorzaak van verstandelijke handicaps bij de geboorte. Toch zijn de risico's van het alcoholgebruik nog maar weinig bekend.
Tegenwoordig is aangetoond dat de gevolgen ernstiger zijn naarmate het alcoholgebruik tijdens de zwangerschap frequenter, omvangrijker en vroeger is.

Advies

Er is een relatie geconstateerd tussen de dosis alcohol en de gevolgen. Het is echter nog niet mogelijk om een maximale dosis te bepalen die niet schadelijk is voor een foetus. Uit voorzorg wordt daarom tijdens de zwangerschap geheelonthouding aangeraden.

Alle verslavingen verhogen, meer of minder frequent, de risico's

De veel voorkomende tabak-en alcoholverslavingen leiden vaak de aandacht af van andere verslavingen (bijvoorbeeld cannabis of medicijnen zoals kalmeringsmiddelen en psychtropen) of riskante gewoonten (voeding, lichamelijke activiteit, gok- of koopverslaving...) In al deze gevallen kunnen de gevolgen voor de foetus en het kind tragisch zijn: ademhalingsproblemen (tabak), miskraam (eetverslaving), vertraging van het foetale hartritme en ontwenningsverschijnselen bij de geboorte (benzodiazepinen), miskraam of overlijden van de foetus (cocaïne) en in het algemeen groeiachterstand en vroeggeboorte.
Bij vrouwen met een rookverslaving is de kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of een vroeggeboorte tweemaal hoger en de kans op een miskraam zelfs driemaal. Op langere termijn wordt ook de kans groter dat het kind op volwassen leeftijd kanker krijgt. Het gebruik van cannabis door de moeder tijdens de zwangerschap kan voor het kind in de schoolleeftijd lijden tot leerproblemen, hyperactiviteit en gedragsstoornissen.

Advies

De verslaving wordt beïnvloed door gedragsfactoren. Het bijstellen van de eigen leefgewoonten kan helpen om een verslaving te beëindigen.

De preventie en vooral multidisciplinaire preventie is doeltreffend

De hulpverlening moet zo vroeg mogelijk plaatsvinden en moet bij voorkeur multidisciplinair zijn. Vroedvrouwen en vrouwenartsen kunnen vroegtijdig verslavingen opsporen en de patiënten adviseren een verslavingsdeskundige te raadplegen. Sommige instellingen – zoals rookvrije kraamklinieken – en professionals zijn meer gespecialiseerd in de begeleiding van verslaafden. Een sociale en psychologische begeleiding kan eveneens noodzakelijk zijn.

Advies

De begeleiding is doeltreffender naarmate deze vroegtijdig en multidisciplinair wordt uitgevoerd, op medisch, sociaal en psychologisch terrein.

Verslavingen zijn wijd verspreid en betreffen veel zwangere vrouwen

Alle vormen van verslavingen komen in toenemende mate voor bij vrouwen.

Advies

Een verslaving kan worden opgemerkt dankzij het beantwoorden van enkele eenvoudige vragen: aard van de geconsumeerde producten, hoeveelheid en frequentie, omstandigheden van het gebruik, voor- en nadelen die aan dit gebruik worden toegekend.

Borstvoeding en roken kunnen samengaan

In tegenstelling tot wat veel wordt gedacht, zijn de voordelen van borstvoeding veel groter dan de negatieve effecten van het roken. De moedermelk heeft uitstekende eigenschappen voor de voeding en de vertering en beschermt de baby tegen besmettingen.
Moeders die roken wordt aangeraden om pas na het geven van de borst een sigaret op te steken en minstens twee uur voor de borstvoeding niet te roken om het nicotinegehalte in de melk te beperken. Verder wordt aanbevolen om niet in de buurt van de baby te roken, zo min mogelijk te inhaleren, de woning goed te ventileren en het aantal sigaretten zo veel mogelijk te beperken.
Ook het gebruik van vervangingsmiddelen is mogelijk tijdens de borstvoeding . In dit geval wordt aangeraden om kauwgom te gebruiken, direct na het geven van de borst zodat de melk bij de volgende voeding geen nicotine meer bevat.

Advies

Ongeacht de situatie van de moeder verdient borstvoeding de voorkeur indien gewenst, met inachtneming van enkele eenvoudige maatregelen (zoals niet roken voor het moment van de voeding).