De borstvoeding

Hoe lang duurt de voeding en wat is de frequentie? Kan de moeder borstvoeding geven als ze regelmatig rookt, of leidt aan een borstklierontsteking, of medicijnen gebruikt? Is onvoldoende melkproductie een vaak voorkomend probleem? Hoe kan pijn in de borsten worden verlicht en hoe kunnen tepelkloven worden bestreden?
12 vragen en antwoorden met praktische informatie over borstvoeding.

DOCUMENTATIE “HET BELANGRIJKSTE OVER BORSTVOEDING”
IN 12 HOOFDPUNTEN

 

Voor de borstvoeding gelden geen regels betreffende de frequentie en de duur van de voedingen

Het aantal en de duur van de voedingen variëren sterk per kind en kunnen ook van dag tot dag verschillen, afhankelijk van de voedingsbehoefte en de lichamelijke nabijheid. Bovendien is de melkproductie afhankelijk van het zogen: hoe meer melk de baby drinkt, hoe meer de moeder produceert. Deze twee principes verklaren waarom er geen regels kunnen bestaan voor het aantal of de duur van de voedingen. Gedurende de eerste weken van de borstvoeding, vragen de meeste baby's vaak de borst, wel 8 tot 12 keer per dag. Dit moet niet worden beschouwd als een probleem en is beslist geen teken van gebrek aan melk.

Advies

Voed de baby als hij erom vraagt, zo vaak en lang als hij wil (zie punt 3) en stel geen regels voor de wachttijd tussen de voedingen of de maximale duur per voeding.

Gebrek aan melk, in de zin van lichamelijk onvermogen van de moeder om voldoende melk te produceren, komt zelden voor

Heel weinig moeders produceren werkelijk onvoldoende melk voor het voeden van de baby. Bij een ruime meerderheid heeft het zogenaamde melkgebrek een andere oorzaak dan een lichamelijk onvermogen. Het kan een subjectieve indruk zijn, ontstaan doordat de baby meer dan gewoonlijk de borst vraagt of huilt. Dergelijke “topdagen” zijn echter normaal. Het is ook mogelijk dat de melkproductie afneemt omdat de borsten minder worden geleegd, bijvoorbeeld doordat de baby te kort of te weinig aan de borst zuigt. Deze situaties betreffen echter niet een echt gebrek aan melkproductie en kunnen eenvoudig worden opgelost.

Advies

Om geen “gebrek” aan melk te hebben, is het raadzaam om zonder beperkingen borstvoeding te geven, dag en nacht, zelfs als de baby vrijwel permanent aangeeft de borst te willen.

U kunt zien of de baby de borst wil door goed te observeren bij het wakker worden en niet te wachten tot hij gaat huilen

Als een baby wakker wordt, geven enkele signalen aan of hij de borst wil: hij brengt de handjes naar de mond, opent de mond, zuigt op zijn tong en draait zijn hoofdje als hij in de armen van de moeder is naar de borst. Huilen is een laat teken van honger en het is beter om hier niet op te wachten. Als de baby huilt kan het aanleggen en het zuigen minder doeltreffend zijn.

Advies

Voor een doeltreffende voeding is het beter om de baby de borst te geven zodra hij ontwaakt en de mond opent en zijn tong beweegt.

Tepelkloven zijn niet het gevolg van te lange of te frequente voedingen, maar van een verkeerde positie van de baby aan de borst

Tepelkloven worden veroorzaakt door overmatige wrijvingen tussen de tepel en het mondje van de baby als hij niet goed aan de borst ligt. Een goede positie van de baby bij de borstvoeding is de beste preventie en de meest doeltreffende remedie.

Advies

4 gouden regels om te controleren of de baby in de juiste positie aan de borst ligt: het gezichtje moet tegenover de borst zijn, met oor en schouder en heup op één lijn, het mondje wijd open en de neus spontaan vrijgemaakt.

De beste manier om spanningen of pijn in de borsten te voorkomen is de baby op verzoek de borst geven

Spanning en pijn in de borsten tijdens de borstvoeding is meestal niet het gevolg van een overmatige melkproductie, maar van een onvoldoende drainage van de borsten. Om dit te verhelpen is het van belang om de borsten regelmatig volledig te legen om stuwing van de melk te voorkomen. Daarom moet de baby onbeperkt en doeltreffend aan de borst kunnen zuigen. Het wordt afgeraden om minder water te gaan drinken, de borsten in te binden of een te strakke beha te dragen. Deze maatregelen zijn niet doeltreffend en kunnen het probleem zelfs verergeren.

Advies

Beperk de duur en frequentie van de borstvoedingen niet! Let erop dat de baby doeltreffend zuigt, met een regelmatig en langzaam zuigritme, afgewisseld met slikbewegingen.

Het geven van aanvullende flesvoedingen in de eerste weken kan een goed verloop van de borstvoeding verstoren

De introductie van flesvoedingen als aanvulling op de borstvoeding is verleidelijk als de moeders bang zijn dat ze niet genoeg melk produceren om hun baby te voeden. Dit wordt echter, behalve in uitzonderlijke gevallen, afgeraden omdat hierdoor de baby minder vaak de borst gaat vragen. Hierdoor neemt de melkproductie juist af en wordt de kans op een voortijdige beëindiging van de borstvoeding groter.

Advies

Geef pasgeborenen naast de borstvoeding geen enkele andere voeding of drinken dan de moedermelk, behalve op doktersadvies. Bij een gezonde en niet voortijdig geboren baby die een doeltreffende borstvoeding krijgt als hij daarom vraagt, is er geen kans op vochtgebrek of groeiachterstand.

In geval van een borstklierontsteking kan de borstvoeding worden voortgezet

De kans op een borstklierontsteking wordt verhoogd door alle factoren die een goede drainage van de borsten verhinderen, zoals niet doeltreffend zuigen en te weinig of te korte voedingen. Voor de behandeling is het noodzakelijk dat de melk in de borst goed wordt afgevoerd. De borstvoeding kan en moet dus worden voortgezet. Als de borstvoeding wordt onderbroken, kan een abces aan de borst ontstaan.

Advies

Geef zo vaak en lang borstvoeding als de baby wil, zowel met de gezonde als de ontstoken borst. Dit geeft geen enkel risico voor een zuigeling met een goede gezondheid.

Borstvoeding geven en werken kunnen best samengaan

Als de moeder weer aan het werk gaat, kan de borstvoeding op diverse manieren worden voortgezet: 's morgens en 's avonds op werkdagen en borstvoeding op verzoek op de vrije dagen, melk afkolven en bewaren voor de voedingen bij afwezigheid of, als de baby wat groter is, gedeeltelijke borstvoeding. In de arbeidswet zijn ook maatregelen voorzien om de voortzetting van de borstvoeding te vereenvoudigen (vermindering van de werktijd, versoepeling van de arbeidsuren, beschikbaarstelling van een ruimte voor borstvoeding).

Advies

Blijf borstvoeding geven tot de hervatting van het werk en ga daarna door met de borstvoeding op verzoek in de vrije tijd met de baby.

Een vrouw die borstvoeding geeft kan alles eten

Er zijn geen levensmiddelen die een moeder die borstvoeding geeft beslist moet eten of moet vermijden. Het is ook niet nodig om meer te eten om in de voedingsbehoefte van de baby te voorzien of om extra veel te drinken om meer melk te produceren. De consumptie van alcohol in de borstvoedingsperiode wordt echter afgeraden. Als geheelonthouding niet mogelijk is, moet de moeder zich beperken tot af en toe 1 of 2 glazen en niet meteen na het alcoholgebruik de borst geven.

Advies

Blijf gewoon gevarieerd en evenwichtig eten en drink normaal om de dorst te lessen.

Veel medicijnen kunnen zonder risico worden voorgeschreven voor vrouwen die borstvoeding geven

De meeste geneesmiddelen worden maar in uiterst kleine hoeveelheden doorgegeven in de moedermelk. De baby ontvangt hooguit een procent van de door de moeder ingenomen dosis.  Als de moeder ziek is, is het dus meestal mogelijk om een geneesmiddel te vinden dat compatibel is met de borstvoeding. De informatie in medicijnengidsen zoals Vidal is niet voldoende om een geschikt geneesmiddel te vinden. Bij de meeste producten wordt borstvoeding namelijk als contra-indicatie vermeld om elk medisch-juridisch risico uit te sluiten.

Advies

Twee voorbeelden van betrouwbare informatiebronnen op dit gebied:
- het handboek “Medications and Mothers’Milk 2016 - 16de uitgave" (Engelstalig),
- de database LactMed van het National Institute of Health (Engelstalig).

Vrouwen die roken kunnen borstvoeding geven

Het is natuurlijk beter als de vrouwen die borstvoeding geven niet roken. Maar als het niet lukt om te stoppen, is het toch beter om door te gaan met de borstvoeding. Kinderen die borstvoeding krijgen van rokende moeders hebben minder kans op ziekten dan kinderen die flesvoeding zonder moedermelk krijgen. Het gebruik van nicotinevervangers om te stoppen met roken is mogelijk voor borstvoeding gevende vrouwen. De nicotine die ze bevatten komt weliswaar in de moedermelk terecht maar in kleinere hoeveelheden dan de nicotine in gerookte sigaretten. Om het nicotinegehalte in de melk zo laag mogelijk te houden is een orale nicotinevervanger beter dan een patch.

Advies

Niet roken in het bijzijn van kinderen. Steek zo nodig na een voeding een sigaret op en wacht na het roken minstens twee uur voordat de baby opnieuw de borst wordt gegeven.

De begeleiding van borstvoeding gevende moeders door professionals in de gezondheidszorg en andere begeleidende instanties draagt bij aan langere duur van de borstvoeding

Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat het van groot belang is dat de moeders na het verlaten van de kraamkliniek worden begeleid om de borstvoeding te verlengen. Deze ondersteuning vereenvoudigt de borstvoeding, draagt bij aan het voorkomen van problemen en verhoogt het vertrouwen van de moeders.

Advies

De moeders worden aangemoedigd om snel na de geboorte een professional in de gezondheidszorg te ontmoeten met kennis over borstvoeding (vroedvrouw, kinderverzorgster, arts, kindervoedingsspecialist) of contact op te nemen met een borstvoeding ondersteunende vereniging.